ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
7
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
تبع بدين انديشه لشكرى آراست و روانه شد تا به حيره رسيد . در آن جا فرود آمد و برادرزادهء خود شمر ذو الجناح ( شمر : به فتح شين و كسر ميم ) را به جنگ قباد فرستاد . در جنگى كه ميان شمر و قباد روى داد ، قباد شكست خورد و گريخت و به رى رفت . شمر به تعقيب او پرداخت و در رى او را گرفت و كشت . تبع سپس شمر را به خراسان گسيل داشت و پسر خود ، را نيز به سغد فرستاد و گفت : « هر يك از شما كه زودتر به چين رسيد ، او فرمانرواى چين خواهد بود . » هر يك از آن دو نيز لشكرى بزرگ با خود داشت . گفته مىشد كه بر روى هم ششصد و چهل هزار سرباز داشتند . تبع ، همچنين ، برادرزادهء ديگر خود ، يعفر ، را به روم فرستاد . يعفر در قسطنطنيه فرود آمد و به جنگ پرداخت و مردم روم شرقى به فرمان وى درآمدند و حاضر شدند كه خراج بپردازند .
--> [ ( ) ] بقيه ذيل از صفحه قبل : حتى در خارج شهر هم جائى را ويران نكردند . ظاهر چنين است كه كواذ نسبت به برادر مخلوع خود ، ژاماسب ، هم با نهايت رأفت رفتار كرده است و اين روش او كاملا خلاف اسلاف اوست . رويهمرفته مىتوان گفت كه البته اين پادشاه كاملا پيرو حكمت عملى مزدكيان نبوده است ، چنان كه قسطنطين بزرگ هم كاملا تابع اخلاقيات دين مسيح نشد ، لكن از رفتار كواذ نمايان است كه تا حدى اخلاق و انسان دوستى مزدكيه در او مؤثر گرديده است . ( ايران در زمان ساسانيان ، ص 367 و 370 )